Bir parafudr, asiri akimi bosaltarak veya atlayarak ekipman üzerindeki voltaji sinirlandirmak için koruyucu bir cihazdir. Akisin topraga giden akimi takip etmesini önler. Bir parafudr yildirimi absorbe etmez veya yildirimi durdurmaz. Yildirimin yönünü degistirir, voltaji sinirlar ve paralel kurulan ekipmani korur.
Parafudrlarin, bir evi korumadan bir elektrik dagitim istasyonuna kadar her yerde birçok uygulamasi vardir. Bir evdeki devre kesicilere monte edilmis transformatörlere, direge monteli transformatörlere, direge monteli yükselticilere ve trafo merkezlerine kurulabilir.
Dagitim güç hatti, çesitli voltaj dalgalanmalari yasayabilir. Yildirim, voltaj dalgalanmalarinin ana kaynagidir. Dünya yüzeyine her saniye yaklasik 100 yildirim düsmektedir. Yildirim, rastgele ve öngörülemeyen bir olaydir. Diger voltaj dalgalanma kaynaklari arasinda anahtarlama dalgalanmalari ve geçici asiri gerilimler bulunur. Anahtarlama dalgalanmalari, sistem içindeki çalisma kosullarindaki degisiklikler tarafindan üretilen asiri gerilimlerdir ve istasyon sinifi tutucular için ana gerilim dalgalanmalaridir. Anahtarlama dalgalanmalari, enerjinin hapsedilmesi ve ardindan enerjinin serbest birakilmasidir. Geçici asiri gerilimler, bir fazdaki toprak arizalarindan kaynaklanir ve ariza giderilene kadar arizasiz fazlarda gerilim yükselir. Bu tarz durumlarda ciddi hasarlari önlemek ve güvenlik olusturmak amaciyla parafudrlar kullanilir.
Parafudr çesitleri sunlardir:
Ikincil parafudr: 1000 V altinda derecelendirilen tutuculardir. Ikincil tutucular, ikincil dalgalanmalara karsi koruma saglamak için kullanilir. Normal sartlarda transformatör ariza oranlari %0,4-1 arasinda degisir. Tüm transformatör arizalarinin %50-70'i düsük taraftaki dalgalanmalardan kaynaklanmaktadir. Evde veya servis girisinde ikincil asiri gerilim korumasi, servis trafosuna ek asiri gerilim görevine neden olacaktir. Ikincil bir parafudr kullanildiginda ariza oranlari büyük ölçüde azalir.
Dagitim parafudrlari: 1 ila 36 kV degerindedir. Hafif hizmet, normal hizmet ve agir hizmet parafudr türleri vardir. Agir hizmet parafudrlari, yükseltici kutup parafudrunu içerir. Dagitim durduruculari ayrica trafolarda yag alti tutuculari, hücreye monte tutucular ve dirsek tutucular olarak kullanilabilir. Düsük yildirim uygulamalarinda normal hizmet parafudrlari, yüksek yildirim uygulamalarinda agir hizmet parafudrlari kullanilir. Dagitim hattinin üstten yeraltina gittigi yerlerde yükseltici kutup parafudrlari tercih edilir.
Ara parafudr: Daha iyi desarj voltajlari sunar. Yüksek ariza akimina dayanma özelligine sahiptir ve 3 ila 120 kV arasi degerlerde mevcuttur.
